Hafs’a Özgü Okuyuşlar

Bir bakıştaHafs’a Özgü Okuyuşlar Nedir?

Kur’an’ı Âsım kıraatinin Hafs rivayetine göre okuyoruz. Bu rivayetin okuyuşu sadedir; öğrendiğimiz kurallar baştan sona aynı şekilde uygulanır. Yalnız birkaç kelimede Hafs, genel kuralın dışında, kendine özgü bir okuyuşla okur.

Hafs hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Bu kelimelerin sayısı azdır ve yerleri bellidir. Bir kısmını önceki derslerde, mushaftaki yardımcı işaretleri ve sekteyi işlerken görmüştük. Bu derste hepsini bir araya getiriyoruz.

Tek yerdeKur’an’da Tek Yerde Yapılan Okuyuşlar

Dört okuyuş, Hafs rivayetinde Kur’an’ın yalnız birer yerinde yapılır.

İmâle

İmâle, üstünü esreye doğru meylettirerek okumaktır: ses ne tam üstün ne tam esre olur; elif ile ye arası bir sesle uzar. Hafs rivayetinde yalnız Hûd sûresinin 41. âyetindeki şu kelimede yapılır:

Bu kelimede ر ince okunur.

Teshîl

Teshîl, hemzeyi yumuşatarak, hemze ile elif arası bir sesle okumaktır. Hafs, yan yana gelen iki hemzeyi normalde açıkça okur; teshîlin zorunlu olduğu tek yer Fussilet sûresinin 44. âyetindeki şu kelimedir. Burada ikinci hemze teshîl ile okunur:

İkinci hemze okunurken هـ sesi çıkarılmaz; bu, sık yapılan bir hatadır.

İşmâm

Yûsuf sûresinin 11. âyetindeki şu kelimede şeddeli ن, aslında iki nûndur ve ilki ötrelidir. Yazıda görünmeyen bu ötreye okurken işaret edilir:

İşmâm, şeddeli nûnun ğunnesi sırasında dudakları ötre okur gibi öne doğru toplamaktır. Ses çıkmaz; işmâm duyulmaz, görülür. Bu kelime ikinci bir yolla da okunur: ilk nûnun ötresinin küçük bir kısmı hafifçe seslendirilir. Buna revm denir.

Uzatılan Zamir

Zamir dersinde gördüğümüz gibi, kendinden önceki harf sâkin olan zamir uzatılmaz. Hafs bu kuralı yalnız Furkân sûresinin 69. âyetinde bırakır ve zamiri bir elif miktarı uzatır:

Dört yerSekteler

Sekte, nefes almadan sesi kısa bir süre kesmektir. Kur’an’daki dört sekte, Hafs rivayetine özgüdür:

• Kehf sûresi, 1. âyetin sonu: 2. âyete durmadan geçilirse.
• Yâsîn sûresi, 52. âyet.
• Kıyâme sûresi, 27. âyet.
• Mutaffifîn sûresi, 14. âyet.

Son iki yerde sekte, idğâmı da önler: sâkin ن ile sâkin ل, ardından gelen ر harfine katılmaz, açıkça okunur. Sektenin nasıl yapıldığını Sekte dersinde ayrıntısıyla işledik.

Yazıldığından farklıSâd Yazılıp Sîn Okunan Kelimeler

Dört kelime mushafta ص ile yazılır; okunuşları ise aynı değildir:

İlk iki kelimede yalnız س okunur; mushafta bu harfin üstünde ya da altında küçük bir sîn işareti bulunur. Tûr sûresindeki kelime iki şekilde de okunabilir; ص ile okumak daha meşhurdur. Gâşiye sûresindeki kelime yazıldığı gibi, ص ile okunur.

İki okuyuşRûm Sûresi, 54. Âyet

Bu âyette aynı kelime üç kez geçer:

Hafs’tan bu kelimenin ilk harfi hem üstünlü hem ötreli olarak nakledilmiştir. Üstünlü okuyuş önceliklidir; mushafımızda da böyle harekelenmiştir. Hangi okuyuş seçilirse âyetteki üç kelime de aynı şekilde okunur.

Bir bakıştaDiğer Özel Okuyuşlar

Aşağıdakiler de Hafs rivayetinin dikkat isteyen yerleridir. Çoğu, durakta ve geçişte kelimenin nasıl okunacağıyla ilgilidir:

• Geçişte okunmayan elif: “ben” anlamındaki zamirin sonundaki elif geçişte okunmaz, durakta okunur. Kehf 38, Ahzâb 10, 66 ve 67 ile İnsân 15’teki son elifler de böyledir.
• İnsân 4: Zincirler anlamındaki kelime geçişte elifsiz okunur; durakta elifle de, son harf sâkin kılınarak da okunabilir.
• Neml 36: Âyetteki kelimenin sonundaki ye, geçişte üstünlü okunur; durakta ye ile de, ye düşürülerek de durulabilir.
• Uzatma ya da teshîl: Soru hemzesinden sonra gelen üç kelimede iki okuyuş vardır: medd-i lâzım gibi uzatmak ya da teshîl. Uzatmak önceliklidir. Yerleri: En‘âm 143 ve 144, Yûnus 51, 59 ve 91, Neml 59.
• Mürselât 20: Sâkin ق, ardından gelen ك harfine tam olarak katılır.
• Hûd 42 ve A‘râf 176: Hafs harfleri çoğu yerde açık okur; bu iki yerde ise idğâm yapar.
• Yâsîn ve Kalem sûrelerinin başı: Sûre başındaki harf, ardından gelen kelimeye geçilirken açıkça okunur; idğâm yapılmaz.
• Hucurât 11: “İsim” anlamındaki kelimeden başlanırsa, baştaki hemze üstünlü okunarak ya da doğrudan esreli lâmla başlanır.
• Sonu sâkin he ile biten yedi kelime: Bakara 259, En‘âm 90, Hâkka 19, 20, 25, 26, 28 ve 29 ile Kâria 10’da kelime sonundaki he, geçişte de okunur.

Bu yerlere gelindiğinde mushaftaki yardımcı işaretlere bakmak ve okuyuşu bir bilenden dinlemek en sağlam yoldur.

Mushafta uygulaKonu testleri ve kurallar

Diğer kurallar konusunu tamamlayınca kendini bu testlerle dene; her kuralın kendi dersi aşağıda.

Konu testleri 16

26272829303132333435363738394041

Bu ailedeki kurallar · Diğer kurallar

SözlükBu konudaki terimler

Anlatımda geçen terimlerin kısa anlamı; dokununca sözlükte açılır.

KaynakDers Notları

Kurs paneline kayıt olarak ders kaynaklarına (PDF) ve daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.