Elif-Be · 12. Ders
Zamir
kelimenin sonuna bitişen, o anlamındaki zamirin okunuşu الضَّمِيرُ
Kelimenin sonuna bitişen ve o anlamına gelen zamirin ne zaman bir elif miktarı uzatılıp ne zaman uzatılmadığını öğreniyoruz; zamir olmayan he ve Zümer 7 istisnası.
اَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْاٰنَ
Kuran'ı durup düşünmüyorlar mı?
Nisa · 82
Bir bakıştaZamir Nedir?
Bu derste zamirin okunuş kurallarını işliyoruz. Önce dersin duası: 0:19
رَبِّ يَسِّرْ وَلَا تُعَسِّرْ رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
“Rabbim! Kolaylaştır, zorlaştırma. Hayırlısıyla tamamına erdir.”Önce bir hatırlatma: harekeli bir harf, kendisinden sonra med harfi gelmedikçe uzatılmaz. Bu altın kuralımızdır ve okuyuşlardaki hataların çoğu, bir sonraki kelimeyi çözmeye çalışırken farkında olmadan harekeleri uzatmaktan kaynaklanır. 0:38
Harekeler uzatılmaz.
Bu derste altın kuralı aşan bir durumu öğreniyoruz: zamir. Burada kastedilen, kelimenin sonuna bitişen ve “o” anlamına gelen هُ ya da هِ zamiridir. Bu zamir, kendisinden sonra med harfi gelmediği hâlde bazen uzatılır, bazen uzatılmaz; ayrıntılı dil bilgisini Arapça derslerinde göreceğiz. 2:02
1. durumÖnceki Harf Harekeliyse Uzatılır
Zamirden önceki harf harekeli ise zamir uzatılarak okunur. Harekenin üstün, esre ya da ötre olması fark etmez. Uzatma miktarı med harflerinde olduğu gibi iki hareke, yani bir elif miktarıdır. 2:54
2. durumSonraki Kelimeye Bağlanırsa Uzatılmaz
Normalde uzatılması gereken zamir, kendisinden sonraki kelimeye cezim ya da şedde ile bağlanırsa uzatılmadan okunur. Bu genellikle sonraki kelimenin başında el takısı olduğunda olur; el takısını bir sonraki derste göreceğiz. 6:30
Bu örnekte ilk kelime tek başına olsaydı zamir uzatılarak okunurdu; sonraki kelimeye cezimle bağlandığı için uzatma düşer ve hemen sonraki kelimeye geçilir. Şedde ile bağlandığında da (örneğin Allah lafzının şeddesine) aynısı geçerlidir.
Önceki Harf Sâkinse Uzatılmaz
Zamir, kendisinden önceki harf sâkin olduğunda da uzatılmaz. Sâkin, iki şey demekti: cezimli harfler ve harekesiz med harfleri olan ا (elif), و (vâv) ve ي (ye). Zamirden önce bunlardan biri gelirse zamir yalnızca kendi harekesi kadar okunur. Bunun tek istisnası Furkân sûresinin 69. âyetindeki فٖيهٖ kelimesidir: önceki harf sâkin ye olduğu hâlde zamir bir elif miktarı uzatılır; mushafta zamirin altındaki dik esre bunu gösterir. 11:05
DikkatZamir Olmayan ه (He) ve Bir İstisna
Bazı kelimelerin sonundaki ه zamir değildir, kelimenin kendi (kök) harfidir. Bu kurallar yalnızca zamiri ilgilendirdiği için, kelimenin aslından olan ه uzatılmaz. Bir ه harfinin zamir olup olmadığı kelimelere aşinalık kazandıkça kolayca anlaşılır. 16:02
İstisna: Zümer sûresinin yedinci âyetindeki zamir, öğrendiğimiz kurala göre uzatılması gerektiği hâlde uzatılmadan okunur. Mushafta bu kelimenin altına okuyucuyu uyaran bir işaret konmuştur. 17:42
Özet
Önceki harf harekeliyse bir elif miktarı uzatılır; önceki harf sâkinse ya da sonraki kelimeye cezim veya şeddeyle bağlanırsa uzatılmaz.
Bu dersin konusunu pekiştirmek için zamir okumalarını videoda dinleyebilir, etkileşimli derste tekrar edebilirsiniz. 18:48
Ders videosuVideo
Konunun tamamını ve harflerin okunuşunu ders videosunda izleyip dinleyebilirsiniz.
PekiştirElif-Be Bilgi Kartları
Kartları çevirerek bu dersin temel bilgilerini tazeleyin.
KaynakDers Notları
Kurs paneline kayıt olarak ders kaynaklarına (PDF) ve daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.
Ders notları (PDF)Konuyu okuyup anladıysanız işaretleyin; panelde ilerlemenize işlenir.
DAHA FAZLASI ONLINE KURSTA!
KAYDOL VE HEMEN BAŞLA!
Kur’an okumayı harflerden başlayarak düzenli bir müfredat kapsamında, kazanım odaklı etkinliklerle öğren. Dilediğin zaman, kendi hızında. Kurs sonunda da sertifikanı al! Kur’an Mektebim Online Kur’an Okulu seni bekliyor. Hazırsan başla!
KAYIT OL