Tecvid · 26. Ders · Tenvin & Sakin Nun
İhfâ
gizlemek, örtmek إِخْفَاء
İhfâ, Arapçada “gizlemek, örtmek” anlamına gelir. Tecvidde ise tenvin veya sâkin nûndan sonra belirli harfler geldiğinde nûn sesinin tam çıkarılmayıp genizden (ğunne ile) gizlenerek okunmasıdır.
Hadis-i Şerif
اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ شَفِيعًا لِأَصْحَابِهِ
Kur’an okuyun; çünkü o, kıyamet günü kendisiyle meşgul olanlara şefaatçi olarak gelecektir.
Müslim · Salâtü’l-Müsâfirîn, 252
Bir bakıştaİhfâ Nedir?
İhfâ, Kur’an-ı Kerim tilavetinde en çok dikkat gerektiren tecvid kurallarından biridir. Kelime anlamı “gizlemek”tir. Bu kural, Tenvin (iki üstün, iki esre, iki ötre) ve Sâkin Nûn (cezimli Nûn) olan yerlerde oluşur.
1. İhfânın Oluşumu ve Harfleri
Bazı tecvid kuralları, Tenvin ve Sâkin Nûndan sonra gelen harfe göre oluşur (İzhâr, İdğâm, İklâb ve İhfâ). Bu kuralların oluşum şemasını videonun başlangıcında görebilirsiniz. 0:26
İhfâ, Tenvin veya Sâkin Nûndan sonra aşağıdaki 15 İhfâ harfinden herhangi birinin gelmesiyle meydana gelir:
Harflerin Belirlenmesi: Kur’an alfabesindeki toplam 28 harften, İzhâr, İdğâm ve İklâb harfleri çıkarıldığında geriye kalan 15 harf, (ت ث ج د ذ ز س ش ص ض ط ظ ف ق ك) İhfâ harfleridir. Bu harfleri ezberlemek şart değildir: izhâr, idğâm ve iklâb harflerini bilen, geriye kalanların ihfâ harfi olduğunu buradan çıkarabilir. 1:46
Ezberlemek isteyenler için Süleyman el-Cemzûrî’nin manzum tecvid kitabı Tuhfetü’l-etfâl’deki şu beyit kullanılır:
(صِفْ ذَا ثَنَا كَمْ جَادَ شَخْصٌ قَدْ سَمَا دُمْ طَيِّبًا زِدْ فِي تُقًى ضَعْ ظَالِمًا)
(Bu cümledeki her kelimenin baş harfi, bir ihfâ harfidir.) 2:422. İhfânın Uygulanışı: Gizleme ve Ğunne
İhfânın temelinde, Sâkin Nûn sesinin gizlenmesi (açıkça okunmaması) ve bu gizli okunuşun genizden (burun boşluğundan) gelen bir sesle (Ğunne) yapılması esastır. İhfâ, İzhâr kuralının (açıkça okuma) tam tersidir. 4:15
A. Nûn Sesini Gizleme (İhfâ)
Bu, İhfânın en pratik ve kritik aşamasıdır:
Normal Nûn Sesi: Nûn sesi normalde dil ucunun üst dişlerin hemen arkasındaki diş etlerine yapışmasıyla çıkar.
Gizleme Tekniği: İhfâ yapmak ve Nûn sesini gizlemek için, dil ucunun bu noktaya kesinlikle değmemesi gerekir. Dil ucu, üst dişlerin iç kısmına değmek üzereyken, arada bir boşluk bırakılmalıdır. Bu, Nûn sesinin tam mahrecinden çıkmasını engelleyerek gizlenmesini sağlar. 5:30
B. Ğunne (Geniz Sesi)
Gizleme işlemi devam ederken, ses aynı zamanda burun boşluğundan akıtılır (ğunne).
Ğunne Süresi: Bu geniz sesi, iki hareke miktarı (yaklaşık iki saniye) süresince tutulmalıdır. 7:27
Doğrulama Yöntemi: Ğunne sesini doğru yapıp yapmadığınızı anlamak için, sesi çıkarırken burnunuzu kapatıp açarak sesin kesilip kesilmediğini kontrol edebilirsiniz. 7:39
3. İhfânın Nüansları (Mahreç ve Kalınlık)
Tecvidin güzelleşmesi için İhfâda iki önemli detaya daha dikkat edilmelidir:
A. Sonraki Harfin Mahrecine Göre Pozisyon Alma
İhfâ yapılırken, ağız, kendisinden sonra okunacak olan İhfâ harfinin mahrecine (çıkış noktasına) uygun bir pozisyon almalıdır.
Amaç: Bu pozisyon, İhfâ bittiğinde sonraki harfe pürüzsüz ve doğru bir geçiş yapmayı sağlar. Örneğin, “Kâf (ق)” harfine geçilecekse, İhfâ esnasında ağız ق (kâf) harfini okuyacakmış gibi pozisyon almalıdır. 8:58
B. Kalın (Tefhim) ve İnce (Terkik) Okuma
İhfâ harfleri arasında kalın ve ince harfler bulunur. İhfânın Ğunne sesi, kendisinden sonra gelen İhfâ harfinin kalınlığına veya inceliğine göre şekillenir:
Kalın Harfler (Tefhim): İhfâ harfi kalın harf grubundansa (ص ض ط ظ ق), çıkan Ğunne sesi de kalın (a sesi ile) okunmalıdır. 16:08
İnce Harfler (Terkik): İhfâ harfi ince harf grubundansa, çıkan Ğunne sesi de ince okunmalıdır.
Dinle ve karşılaştırMisaller
Uygulamayı dinlemek için kelimelere tıklayınız.
Altın: sâkin nûn ya da tenvin · Turkuaz: ardından gelen ihfâ harfi
Ders videosuVideo
Daha detaylı bilgi ve uygulama için ders videosunu izleyebilirsiniz.
Uygulama dersi ve ilgili videolar
Pekiştirİhfâ Bilgi Kartları
İhfâ kuralı ile ilgili temel bilgileri tazelemek için başlatın.
EtkinlikTahmin et
Haydi şimdi bilgimizi kontrol edelim ve öğrendiklerimizi pekiştirelim!
Bir iğneye dokun: iğnenin ucu kuralın tam yerini gösteriyor.
Online Kurs’ta daha fazlası var. Konu testi, Boşluk doldurma, Etkileşimli video, ve fazlası..
Mushafta uygulaBu kuralı çalıştıran etkinlikler
İhfâ kuralını içeren 65 etkinlik ve 12 konu testi. Numaraya dokun, etkinlik açılsın.
01 şimdiye kadarki derslerle çözülür01 ileriki derslerin kuralları da var
Aynı ailedeki kurallar · Tenvin ve Sâkin Nûn
KaynakDers Notları
Kurs paneline kayıt olarak ders kaynaklarına (PDF) ve daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.
Ders notları (PDF)Konuyu okuyup anladıysanız işaretleyin; panelde ilerlemenize işlenir.
DAHA FAZLASI ONLINE KURSTA!
KAYDOL VE HEMEN BAŞLA!
Tecvidli Kur’an okumayı düzenli bir müfredat kapsamında, kazanım odaklı etkinliklerle ve dinamik bir şekilde öğren. Dilediğin zaman, dilediğin seviyede ve kendi hızında. Kurs sonunda da sertifikanı al! Kur’an Mektebim Online Kur’an Okulu seni bekliyor. Hazırsan başla!
KAYIT OL