Med

Bir bakıştaMed Nedir?

Bu ders, bütün med (uzatma) kurallarının temelini oluşturan Harf-i Med ve Sebeb-i Med kavramlarını anlaşılır bir şekilde açıklamaktadır. Bu iki kavram, med çeşitlerini daha iyi anlamanın anahtarıdır.

1. Med Kavramı ve Temel Kural

• Meddin Tanımı: Med, uzatma demektir. 0:45
• Altın Kural: Esas olan, harekelerin uzatılmamasıdır. 0:59

Hareke, harfe sadece kendi sesini verecek kadar (bir hareke süresi) okunabilir. 1:09

Örneğin üstün, بَ harfine kısa bir e sesi verir; bu sesi uzatmak (med yapmak) yanlıştır. 1:30

2. Meddin Başlangıcı (Harf-i Med)

• Hareke alan bir harften sonra uzatma harflerinden biri gelirse, uzatma başlar. 1:56
• Bu durumda harf iki hareke süresi kadar uzatılır: üstünlü بَ harfinden sonra med harfi ا (elif) gelince بَا okunur ve e sesi iki hareke sürer. 2:17
• Uzatma, med harfi ile başlamış olur.

3. Harf-i Med (Uzatma Harfleri)

Harf-i Medler (med harfleri) Kur’an’daki bütün med kurallarının temelini teşkil eder. 4:10

• Harfler: Harf-i Medler Elif ( ا ), Vâv ( و ) ve Ye ( ي ) harfleridir. 2:05
• Şartları: Gördüğümüz her elif, vâv ve ye med harfi değildir. Med harfi olabilmeleri için aynı anda şu iki şartı taşımaları gerekir: 6:47
  1. 1) Kendileri harekesiz (sâkin) olmalı.
  2. 2) Kendilerinden önceki harfin harekesi, kendi türünden (cinsinden) olmalı:
     • ا (elif): önceki harfin harekesi üstün olmalı. 2:59
     • ي (ye): önceki harfin harekesi esre olmalı. 3:02
     • و (vâv): önceki harfin harekesi ötre olmalı. 3:05
• Örnek: قَالَ kelimesindeki elif, kendisi harekesiz ve önceki harf (ق) üstünlü olduğu için med harfidir. 7:30

4. Sebeb-i Med (Uzatma Sebepleri)

Sebeb-i Med, Med harfiyle yapılan iki harekeden daha fazla uzatmaya sebep olan etkenlerdir. 10:25 Med harfi temeldir, ancak diğer medlerin (medd-i muttasıl, munfasıl, lâzım, ârız) oluşması için bu sebeplere ihtiyaç vardır. 5:10

İki çeşit Sebeb-i Med vardır:

A. Hemze ( ء )

• Hemze, en kısa tarifiyle harekeli ا (elif) demektir. 11:09 Elif hareke aldığında hemze olur.
• ع (ayn) harfinin kafası gibi bir sembolle gösterilir. 11:25
• Görünüş Biçimleri:
  • Kendi sembolü ve harekesi ile. 11:31
  • Bazen و (vâv) ya da ي (ye) gibi bir destek harfi alarak kelime ortasında gelebilir, ancak kendi sembolü ipucumuz olmalıdır. 12:31
  • Örneklerde: اِنَّ 13:35 veya مُؤْمِنُونَ 13:47 gibi.

B. Sükûn (Harf-i Medden Sonraki Cezim)

Sükûn, cezim işareti olarak adlandırılır. 14:54 İki çeşidi vardır:

1. Ârız Sükûn (Geçici Sükûn)

• Tanımı: Vakıf (durulduğunda) yapıldığında ortaya çıkan, vasıl (okumaya devam edildiğinde/geçildiğinde) ise ortadan kalkan sükûndur. 15:06
• Kural: Âyet veya kelime sonunda durulduğunda; üstün, esre, ötre, iki esre ve iki ötre ile biten kelimelerin sonundaki hareke, cezme dönüşür. 18:38 Bu oluşan cezime ârız sükûn denir.
• Örnek: Besmele sonundaki الرَّحِيمِ kelimesi. 16:24
  • Geçerken: Kendi harekesi (esre) okunur, sükûn oluşmaz. 16:32
  • Dururken: Esre gider, hükmen (yazıda görünmeyen ama var olan) bir sükûn oluşur (الرَّحِيمْ) 16:44

2. Lâzım Sükûn (Kalıcı Sükûn)

• Tanımı: Vakıf (durulduğunda) hâlinde de vasıl (geçildiğinde) hâlinde de varlığını koruyan ve mutlaka okunması gereken sükûndur. 21:09
• Görünüş Biçimleri:
  • Şeddede Gizli: Her şeddenin altında, ilki cezimli (sâkin) ikincisi harekeli olan iki harf bulunur. 21:53 Şeddeli harf okunduğunda, bu ilk cezimli harfe uğramak zorunlu olduğu için buradaki sükûn lâzım sükûndur. 22:18
    • Örnek: اَلْحَٓاقَّةُ (Hâkka, 1) kelimesindeki ق harfi. 22:18
  • Harfte Gizli: Hurûf-ı mukattaada (sûre başlarındaki kesik harflerde) görülür. Harfin adını söylerken (telaffuz ederken) bir sükûn ortaya çıkar. Okunması zorunlu olduğu için lâzım sükûndur. 23:50
    • Örnek: يٰسٓ (Yâsîn, 1): سٓ harfinin adı söylenirken sondaki نْ sâkin okunur; bu sükûn okunmak zorundadır. 24:43
  • Açıkça Görünür: Üzerinde cezim işareti açıkça görünen sükûndur. (Medd-i lâzım dersinde ayrıntılı işlenecektir.) 25:54

Sonuç

Bütün med kurallarını anlayabilmek için, bu derste işlenen Harf-i Med ve Sebeb-i Med kavramlarını tam olarak öğrenmek esastır: med harfleri ا (elif), و (vâv) ve ي (ye); medin sebepleri ء (hemze) ve sükûn. 27:25

Ders videosuVideo

Daha detaylı bilgi ve uygulama için ders videosunu izleyebilirsiniz.

Med'lere Giriş — Tecvid Dersleri 03

00:00Giriş ve Altın Kural: Harekeler Uzatılmaz 01:56Med (Uzatma) Ne Zaman ve Nasıl Başlar? 03:58Bütün Medlerin Temeli: Harf-i Med 06:35Harf-i Med Olma Şartları Nelerdir? 07:30Örnekler Üzerinden Harf-i Med Analizi 10:11İkinci Temel Kavram: Sebeb-i Med Nedir? 11:091. Sebeb-i Med: Hemze (Harekeli Elif) 14:542. Sebeb-i Med: Sükun (Cezim) 15:38Sükun Çeşidi 1: Arız Sükun (Geçici) 21:09Sükun Çeşidi 2: Lazım Sükun (Kalıcı) 26:20Özet ve Kapanış

Etkileşimli videoyu aç →

Konuyla ilgili diğer videolar

İlgili video Med Harfi Elif — Elif-Be Dersleri 09

İlgili video Med Harfi Vav — Elif-Be Dersleri 10

İlgili video Med Harfi Ya — Elif-Be Dersleri 11

İlgili video Her Elif-Vav-Ya Med Harfi midir? — Tecvid Derslerinden Pratik Notlar 02

Mushafta uygulaKonu testleri ve kurallar

Medler konusunu tamamlayınca kendini bu testlerle dene; her kuralın kendi dersi aşağıda.

Konu testleri 10

01020314151617181920

Bu ailedeki kurallar · Medler

KaynakDers Notları

Kurs paneline kayıt olarak ders kaynaklarına (PDF) ve daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.