Med Harfi Elif

Bir bakıştaMed Nedir?

Bu dersle med harflerine başlıyoruz. Önce dersin duası: 0:17

Med uzatma demektir. Bundan sonraki derslerde uzatmayı kastederken “med” kelimesini kullanacağız. Bir harfi harekesinin verdiği sesten daha fazla uzattığımızda med yapmış oluruz. 0:38

Altın Kural: Harekeler Uzatılmaz

Med konusunu altın kuralımızın üzerine kuruyoruz. Harfler tek başına okunamaz; onlara sesi hareke verir. Örneğin ب harfi üstün alınca بَ olur ve yalnızca bir hareke miktarı okunur; daha fazla uzatılmaz. 1:29

Bu kural çok önemlidir: okuyuşlardaki hataların önemli bir kısmı, farkına varmadan harekeleri uzatmaktan kaynaklanır. Kural iyi kavranırsa sonraki Elif-Be ve tecvid dersleri çok daha kolay anlaşılır. 2:02

Altın kuralın istisnasıMed Harfi Gelirse İki Hareke

Altın kuralı bozan tek şey med harfidir. Harekeli bir harften sonra bir med (uzatma) harfi gelirse, harf iki hareke miktarı uzatılır. Örneğin بَ bir hareke okunurken, ardından med harfi ا (elif) gelince بَا iki hareke okunur: üstünün sesine bir hareke sesi daha eklenir. 5:48

İki hareke miktarından fazla uzatmanın da kendi kuralları vardır; bunları ilerleyen med derslerinde göreceğiz.

Med Harfleri ve İki Şart

Med harfleri üç tanedir: ا (elif), و (vâv) ve ي (ye). Ancak gördüğümüz her elif, vâv ya da ye med harfi değildir. Med harfi olabilmesi için iki şartı aynı anda taşıması gerekir: 9:14

Harekesiz olmak, iki ders önce gördüğümüz “sâkin” olmak demektir: harekesiz elif, vâv ve ye de sâkin sayılır.

UygulamaÖrneklerle Şart Kontrolü

Kelimelerdeki ا (elif), و (vâv) ve ي (ye) harflerini iki şarta göre kontrol edelim. Kendisi harekesiz mi, önündeki harf harekeli mi? İkisi de evetse med harfidir. 11:29

Okunmayan elif: Son örnekte vâv, iki şartı da taşıdığı için med harfidir. Sondaki elif ise harekesizdir ama önündeki vâv da harekesiz olduğu için ikinci şartı taşımaz; bu yüzden med harfi değildir. Bu elif yazılır ama okunmaz; kelimenin çoğul olduğunu gösteren bir işarettir. 14:20

Her Med Harfinin Kendi Harekesi

Med harfinden önceki harfin harekesi rastgele değildir; her med harfinin kendi cinsinden bir harekesi vardır. ا (elif) harfinden önce her zaman üstün, و (vâv) harfinden önce her zaman ötre, ي (ye) harfinden önce her zaman esre gelir. Yani üstünden sonra bir med harfi gelecekse o elif olmak zorundadır. 15:36

Videoda bu kural iki yönlü alıştırmayla pekiştiriliyor: harekeye bakıp gelecek med harfini, med harfine bakıp önceki harekeyi bulmak. 17:27

Dikkatي (Ye) ya da و (Vâv) Şeklinde Yazılan ا (Elif)

Med harfi ا (elif) bazen ي ya da و şeklinde yazılır. Bunun elif olduğunu, kendinden önceki harfin üstünlü olmasından anlarız: üstünden sonra gelen med harfi elif olmak zorundadır. Bu yüzden ye ya da vâv şeklinde yazılsa da elif gibi okunur. 19:32

Bu yazılışın sebebi kelimenin kök harfidir. Okunuşta fark olmasa da yazılış anlamı taşır: videodaki örnekte ye ile yazılan kelime “yüz çevirdi, kaçındı” anlamında bir fiil, elif ile yazılan ise başka bir kelimedir. 20:22

Mushafta: Mushafımızda bu kelimelerde, ye ya da vâv şeklindeki elifin önündeki üstün dik bir çizgi olarak yazılır (بٰ gibi); harf yine elif okunur.

Ölçü Birimi: Elif Miktarı

Her şeyin bir ölçü birimi vardır: ağırlığın kilogram, uzunluğun metre gibi. Kur’an okurken uzatmaların ölçü birimine elif miktarı denir. Bir elif miktarı iki hareke sesidir: harekeli harften sonra med harfi gelince yapılan uzatma tam olarak bir elif miktarıdır. İleriki med derslerinde dört elif miktarı gibi uzatmalar da göreceğiz. 22:43

Kelime Okumaları

Videoda med harfi ا (elif) içeren kelimeler okunuyor; ي (ye) ya da و (vâv) şeklinde yazılan elife de dikkat edin. Önce siz okuyun, sonra hocamızı dinleyin. Etkileşimli derste bu okumaları kendi hızınızda tekrar edebilirsiniz. 24:28

Ders videosuVideo

Konunun tamamını ve harflerin okunuşunu ders videosunda izleyip dinleyebilirsiniz.

Med Harfi Elif — Elif-Be Dersleri 09

00:00Giriş 00:17Dersin Duası 00:38Med: Uzatma 01:29Altın Kural: Harekeler Uzatılmaz 05:48Med Harfi Gelirse İki Hareke 09:14Med Harfleri ve İki Şart 11:29Örneklerle Şart Kontrolü 14:20Okunmayan Elif 15:36Her Med Harfinin Kendi Harekesi 17:27Alıştırma 19:32Ye ya da Vav Şeklinde Yazılan Elif 22:43Ölçü Birimi: Elif Miktarı 24:28Kelime Okumaları 29:50Kapanış

Etkileşimli videoyu aç →

KaynakDers Notları

Kurs paneline kayıt olarak ders kaynaklarına (PDF) ve daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.