Elif-Be · 2. Ders
Üstün (Fetha)
harfin üstüne gelen; ince harfi e, kalın harfi a sesiyle okutan hareke الْفَتْحَةُ
Harfleri okutan üç harekeyi tanıyor, bunlardan üstünü (fetha) öğreniyoruz: ince harflerde e, kalın harflerde a sesi, harekeli harfi okuma kuralı ve altın kural.
Hadis-i Şerif
…وَالَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ لَهُ أَجْرَانِ
Kur’an’ı zorlanarak, takılarak okuyana iki sevap vardır.
Müslim · Salâtü’l-Müsâfirîn, 244
Bir bakıştaHareke Nedir?
İlk dersimizde Kur’an alfabesinin yirmi sekiz harfini adlarıyla tanıdık. Harflerin üzerinde hareke yokken onları okuyamayız; yalnızca adlarını söyleyebiliriz. ا harfine “elif”, ب harfine “be” demek, onların adını söylemektir. Harfleri okuyabilmek için hareke denilen sembollere ihtiyaç vardır. 2:06
Bütün derslerimize olduğu gibi bu derse de dersin duasıyla başlıyoruz: 0:24
رَبِّ يَسِّرْ وَلَا تُعَسِّرْ رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
“Rabbim! Kolaylaştır, zorlaştırma. Hayırlısıyla tamamına erdir.”Üç Hareke ve Arapça Adları
Kur’an harflerini okutan üç hareke vardır: üstün, esre ve ötre. Bunların Arapça adları sırasıyla fetha, kesra ve dammedir. İki adı da kullanabilirsiniz; ilerleyen derslerde Arapça adları da sıkça geçecek. 2:46
Üstün, harfin üstüne gelen hafif eğik bir çizgidir. Esre, aynı çizginin harfin altına gelmiş hâlidir. Ötre ise harfin üstüne, biraz ön tarafına gelen ve küçük bir و (vâv) harfine benzeyen işarettir. Bu derste üstünü, sonraki derslerde esre ve ötreyi işliyoruz. 3:22
Bu dersin konusuÜstün: İnce Harfte E, Kalın Harfte A
Üstün harekesi, ince harflerin üzerine geldiğinde harfi e sesiyle, kalın harflerin üzerine geldiğinde a sesiyle okutur. Yirmi sekiz harften yedisinin kalın, yirmi birinin ince olduğunu ilk dersimizde görmüştük. 4:41
Örneğin ب ince bir harftir; üstün aldığında بَ e sesiyle biter. خ ise kalın bir harftir; üstün aldığında خَ a sesiyle biter. Harfin ince ya da kalın oluşu, üstünün sesini belirler. 5:20
Okuma Kuralı: Adın İlk Sesi + Harekenin Sesi
Harekeli bir harfi okurken harfin adının ilk sesini kullanırız, ardından harekenin sesini ekleriz. Türkçede de böyledir: “k” harfinin sesine bir ünlü eklediğimizde hece ortaya çıkar. 6:39
Örneğin س harfinin adı “sîn”dir; adındaki ilk ses bize lazım olan sestir. Bu harf üstün aldığında, adının ilk sesine üstünün e sesi eklenir ve سَ okunur. م (mîm) de ince bir harf olduğu için مَ yine e sesiyle biter. 7:25
Kalın bir harfte aynı yol izlenir, yalnızca ses a olur: غ (gayn) harfinin adının ilk sesine üstünün a sesi eklenir ve غَ a sesiyle okunur; çünkü غ kalın bir harftir. 8:50
رَ Kalın Okunur
ر (râ) kalın harflerden değildir; ancak üstün ve ötre aldığında kalın okunur. Bu yüzden رَ a sesiyle biter. Râ harfinin ayrıntılı kurallarını ilerleyen tecvid derslerinde göreceğiz. 10:12
Hepsi bir aradaÜstünlü Harf Okumaları
Yirmi sekiz harfin hepsi üstün harekesiyle aşağıda. Her harfi adının ilk sesiyle ve üstünün sesiyle okuyun; okurken harfin sesini (mahrecini) doğru çıkarmaya dikkat edin. Hocamızın okuyuşunu videoda dinleyebilirsiniz. 9:36
Çerçeveli رَ, kalın harflerden olmadığı hâlde üstünle kalın okunduğu için ayrıca işaretlendi. ظَ hem kalın hem peltek okunur.
Altın Kural: Harekeler Uzatılmaz
Bundan sonraki bütün derslerde aklımızda tutacağımız çok önemli bir kural var. Harfleri hareke ile okurken seslerini yalnızca bir hareke miktarı kadar okuruz; daha fazla uzatmayız. Uzatmaların kendi kuralları vardır ve ilerleyen derslerde ayrıca işlenecektir. 11:16
Harekeler uzatılmaz.
Alıştırma: Önce Siz Okuyun
Videonun sonunda harfler karışık sırayla ekrana geliyor. Hocamız biraz bekliyor: önce siz okuyun, sonra onun okuyuşunu dinleyin. Aynı okuduysanız tebrikler; değilse bu kısmı tekrar izleyin. 12:20
Ders videosuVideo
Konunun tamamını ve harflerin okunuşunu ders videosunda izleyip dinleyebilirsiniz.
PekiştirElif-Be Bilgi Kartları
Kartları çevirerek bu dersin temel bilgilerini tazeleyin.
KaynakDers Notları
Kurs paneline kayıt olarak ders kaynaklarına (PDF) ve daha fazla içeriğe ulaşabilirsiniz.
Ders notları (PDF)Konuyu okuyup anladıysanız işaretleyin; panelde ilerlemenize işlenir.
DAHA FAZLASI ONLINE KURSTA!
KAYDOL VE HEMEN BAŞLA!
Kur’an okumayı harflerden başlayarak düzenli bir müfredat kapsamında, kazanım odaklı etkinliklerle öğren. Dilediğin zaman, kendi hızında. Kurs sonunda da sertifikanı al! Kur’an Mektebim Online Kur’an Okulu seni bekliyor. Hazırsan başla!
KAYIT OL